Ziekte van Lyme en fibromyalgie (juni 2014)

Over de ziekte van Lyme staat veel foute, pseudowetenschappelijke informatie op het internet. Dit leidt tot nodeloze ongerustheid, nutteloze behandelingen en wantrouwen tegenover bonafide hulpverleners.

De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door infectie met Borrelia burgdorferi, bacterie die wordt overgedragen door teken. Lang niet alle teken zijn besmet, en een teek moet al tenminste 24u op de huid zitten en zich tegoed hebben gedaan aan een bloedmaaltijd  voor er overdracht kan plaatsvinden.  Het preventief nemen van antibiotica bij een tekenbeet is niet aangewezen. Wel is het belangrijk om de omgeving van de beet gedurende een achttal weken in het oog te houden.  Een kleinere rode vlek, optredend de eerste dagen na de beet is meestal een gewone reactie op de beet zelf. In dit geval verdwijnt de roodheid spontaan na een paar dagen, zonder gegroeid te zijn. Ontstaat er een rode, uitbreidende vlek of kring met een diameter van tenminste 5 cm (het zgn. Erythema migrans), dan is er waarschijnlijk besmetting met Borrelia, die moet behandeld worden met antibiotica gedurende een tweetal weken. Bij aanwezigheid van een Erythema migrans is bloedonderzoek niet aangewezen: de serologie kan vroeg in het verloop nog vals negatief zijn, en leiden tot de verkeerde conclusie.  Koorts met spier- of gewrichtspijn kunnen de huidvlek begeleiden. Als er geen huidvlek is geweest (ongeveer 2/10 gevallen) kan bloedonderzoek, na minstens vier tot zes weken, wel nuttig zijn om de diagnose van Lyme te bevestigen.
Zijn het eryhema en de koorts met gewrichtpijnen niet aanwezig, dan kunnen binnen de zes maanden na de beet nog volgende symptomen optreden: aangezichtsverlamming, zenuwontsteking, hersenvliesontsteking, gewrichtsontsteking met gewrichtszwelling, hart- en hartritmeproblemen (zeldzaam). In dit geval is het bloedonderzoek zeker nuttig. Afwezigheid van antistoffen is dan een sterk argument tegen de ziekte van Lyme. Ook in dit stadium is een antibioticakuur effectief.

Klachten als chronische vermoeidheid en/of spier- en gewrichtspijnen (zoals bij fibromyalgie!) wijzen op zich niet op de ziekte van Lyme. Behandelingen met langdurige antibioticakuren hebben daarom geen nut en zijn niet zonder gevaar.

De serologie voor Borrelia stelt talrijke problemen. Bij een vrij hoog aantal gezonde personen vindt men positieve serologische reacties. De aanwezigheid van deze blijvende “residuele” antistoffen is geen voorbode van Lyme disease in de toekomst. Er is ooit contact geweest met Borrelia en het immuunsysteem heeft de bacterie geëlimineerd zonder dat er ziekte was.
Daarnaast zijn er bij de screeningstest talrijke vals positieve reacties. Elke positieve screeningstest moet dan ook gevolgd worden door een confirmatietest (Western-Blot). Alleen een positieve Western Blot toont een voorafgaand contact met de bacterie (niet de ziekte!) aan.
Het zinloos positieve antistoffen op te volgen na behandeling. Blijvende residuele antistoffen zijn geen teken van persisterende infectie.
De zogenaamde “positieve predictieve waarde” van een bloedtest (de mate waarin een positieve boedtest overeenstemt met effectieve ziekte) is sterk afhankelijk van de voorafgaandelijke waarschijnlijkheid van de ziekte. Zijn er alleen aspecifieke symptomen zoals abnormale vermoeidheid, spierpijnen en griepgevoel, dan zijn bloedonderzoeken voor Lyme niet aangewezen.
Geen enkele bloedtest kan differentiëren tussen voorafgaande infectie en actieve ziekte.
In een aantal buitenlandse labo’s worden andere dan de klassieke labotesten aangeboden (bv. de Elispot of lymfocyten-transformatietest). Deze dure en niet terugbetaalde testen zijn niet gevalideerd. De betrouwbaarheid is, ondanks de claims van deze commerciële laboratoria, niet wetenschappelijk aangetoond. Het gebruik leidt tot overdiagnose en misinterpretatie van de ziekte van Lyme.

In de media verschenen recent een aantal getuigenissen over zogenaamd miskende gevallen van Lyme disease, aangetoond via serologie. In werkelijkheid kan geen enkele  bloedtest op betrouwbare wijze een actieve ziekte van Lyme differentiëren van een vroeger, onschuldig contact met de bacterie.
Serologische tests voor Borrelia worden vaak aangevraagd wanneer ze niet aangewezen zijn. Een positieve screeningstest wordt dikwijls ook niet geconfirmeerd.
Veel meer dan een probleem van miskenning van Lyme disease is er dus een probleem van fout gebruik van de Borrelia serologie met overdiagnose en nutteloze behandelingen tot gevolg.

Bloedonderzoek naar Lyme disease bij personen met fibromyalgie creëert meer problemen dan ze oplost.

Meer betrouwbare informatie op de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde www.itg.be en de website van het Vlaams Infectieziektebulletin. Nog vragen over Ziekte van Lyme en fibromyalgie? Print deze pagina af en bespreek dit met uw huisarts. Ook in de fibrokliniek kan u met uw vragen terecht.